آشنایی با خزه ها

 

مقدمه: زمانی که شما یک آکواریوم گیاهی کاری شده را مجسم می نمایید، احتمالاً تصویری از انبوه گیاهان برگ پهن مانند خانواده آنوبیاس ها و یا گیاهان شناور در آب مانند خانواده هیگروفیلا در ذهنتان نقش می بندد. لذا اکثراً افراد کمتر با خانواده خزه ها آشنا هستند.

خزه های آبزی یکی از عالی ترین گیاهان برای افزودن به تانک های آب شیرین هستند، علاوه بر مباحث زیبایی شناسی در تانک های گیاهی، مزایای چشمگیر دیگری نیز برای ما به ارمغان می آورند. تعداد گونه های مختلفی از خزه های آبی برای کاشت در آکواریوم های گیاهی وجود دارند (شرایط نگهداری از آنها در تانک های خانگی راحت است) که می توانید از بین آنها به فراخور نیاز خود انتخاب نمایید. اگر شما به ایده افزودن تعدادی گیاه زنده به آکواریوم تان علاقه مند هستید، ولی نمی خواهید خودتان را با دشواری های مربوط به نگهداری گیاهان آبزی درگیر نمایید، خزه های آبزی می تواند انتخاب بسیار مناسبی برایتان باشد. اگر تمایل دارید سطوح المان های هارداسکیپ خود در داخل آکواریوم را بپوشانید، خزه ها می توانند بهترین انتخاب شما باشند. همچنین خزه ها می توانند به گرد کردن لبه ی المان های هارد اسکیپ آکواریوم، به منظور طبیعی تر جلوه دادن این عناصر کمک نمایند. ادامه مطلب را مطالعه نمایید تا اصول اولیه در خصوص خزه های آبزی و نحوه انتخاب مناسب ترین گزینه را متوجه شوید.

خزه آبی چیست؟ خزه های آبی از رسته خزه گیان هستند که این عنوان از قدیم بیشتر به گیاهان زمینی فاقد بافت آوندی اطلاق می شود. گروه خزه گیان شامل دو دسته گیاهان شاخ‌واشان و غافیان هستند. به دلیل اینکه خزه های آبی فاقد بافت آوندی هستند نمی توانند آب و مواد مغذی را به شکل موثر انتقال دهند لذا ارتفاع آنها بیشتر از چند سانتی متر نمی شود. خزه ها فاقد ریشه بود ولی می توانند با استفاده از ریزوم خود را به سطح سنگ و چوب بچسبانند. همچنین این گونه از گیاهان قابلیت گل دهی و تولید بذر ندارند. در عوض، اسپورها را تولید می کنند که توسط باد یا آب به یک منطقه مناسب برای رویش منتقل می شوند.

 

 

 

 

مزایا خزه: علاوه بر کمک به بهبود زیبایی آکواریوم های آب شیرین خزه های آبزی دارای منافعی دیگری نیز هستند. به عنوان نمونه خزه های آبزی به بهبود کیفیت آب با جذب نیترات و دیگر مواد مغذی موجود در ستون آب کمک می نمایند. در حالی که اکثر گیاهان آبزی نیاز به سطح بالایی از نور و کود برای تسهیل فرآیند رشدشان دارند، خزه ها بدین شکل نیستند. مشابه دیگر گیاهان زنده خزه های آبزی نیز توسط فرآیند فتوسنتز اکسیژن تولید می کنند، که به ثابت نگهداشتن سطح ایده آل اکسیژن در آکواریوم گیاهی کمک می نماید. باید به این موضوع توجه داشت که هرچند خزه های آبزی به بهبود کیفیت آب کمک می نماید ولی این موضوع نمی تواند موجب حذف تعویض مرتب آب آکواریوم گردد. یکی دیگر از موارد استفاده خزه های آبزی در تانک های پرورش ماهی است. خزه های آبزی نرم یکی از محیط های مناسب برای تخم ریزی ماهیان است. همچنین بچه های تازه متولد شده از ماهیان زنده زا تمایل دارند تا در خزه ها مخفی گردند. کاش خزه های آبزی در تانک های پرورش ماهی می تواند غذای مورد نیاز ماهیان تازه از تخم در آمده به سبب اینکه میکروارگانیزم ها اغلب در اطراف خزه رشد می کنند، را تامین نمایند.

کاشت خزه آبزی: نحوه کاشت خزه های آبزی در آکواریوم های خانگی متفاوت از نحوه کاشت مرسوم خزه ها بر روی زمین است. به عنوان نمونه خزه های آبزی دماهای خنک تر را ترجیح می دهند. خزه های آبزی می توانند خود را با دماهای بالاتر هم منطبق سازند ولی سرعت رشدشان کاهش می یابد. یکی دیگر از ملزومات کاشت خزه های آبی فراهم کردن سطحی است که خزه بتواند به آن بچسبد. سطح زیر تنه درختان و سنگ ها برای این منظور ایده آل است. برای چسباندن خزه به سطوح می توانید به راحتی خزه را توسط نخ ماهگیری یا نخ نامرئی به چوب یا سنگ متصل نمایید. پس از کاشت خزه آبی در آکواریوم خانگی خود باید بدانید که بعضی گونه های ماهی خزه ها را به عنوان منبع تغذیه خودشان در نظر می گیرند. به عنوان نمونه جلبک خوارهای سیامی در خوردن خزه ها بدنام هستند. همچنین بعضی گونه های میگو نیز به خوردن خزه معروف هستند. برای اینکه خیالتان از این بابت راحت باشد در تانک های حاوی خزه از ماهیان گیاه خوار استفاده نکنید؛ یا اگر به این امر اصرار دارید ویفرهای جلبک یا سبزیجات تازه را برای کمک به جلوگیری از خورده شدن خزه ها توسط ماهیان در رژیم غذایی آنها بگنجانید.

انواع خزه ها: تعداد زیاد و متنوعی از خزه های آبزی وجود دارند ولی بعضی از آنها از بقیه معروف تر هستند. در فهرست زیر به معرفی این خزه ها به شکل کلی می پردازیم.

خزه جاوا: به احتمال زیاد اسم این خزه را به وفور شنیده اید. نگهداری از خزه جاوا بسیار آسان است. خزه جاوا تحت شرایط مختلف رشد می کند و می توان این خزه را در تانک های با روشنایی بالا یا پایین نگهداری نمود. سرعت رشد خزه جاوا متوسط است، لذا اگر می خواهید این خزه سطح هارداسکیپ شما را به طور کامل نپوشاند هنگام بستن خزه از قطعاتی با ضخامت پایین استفاده نمایید. خزه جاوا بومی جنوب شرقی آسیا است در نتیجه آب های گرم بهترین انتخاب برای این خزه است، اگرچه این خزه مقاوم بوده و قابلیت تحمل شرایط سخت تانک های مختلف را دارد. استفاده از از خزه جاوا به عنوان کفپوش در آکواریوم های با نور کم به تازگی مرسوم شده است. برای این منظور می توان از توری های پلاستیکی مشبک به عنوان پایه برای خزه جاوا استفاده نمود. یکی دیگر از حقه هایی که می توانید با کمک خزه جاوا از آن بهره مند شوید، ساخت درخت است. می توانید با استفاده از یک تکه چوب و فرو کردن آن در بستر و بستن خزه جاوا در سمت دیگر (به خصوص خاصیت رشد عرضی زیاد خزه جاوا) چشم انداز دل فریبی برای آکواریوم خود فراهم نمایید. با هرس نمودن هوشمندانه خزه جاوا می توانید به شکل دلخواه خود در آکواریوم دست پیدا کنید. اگر این خزه را مرتب هرس نکنید به سرعت شاهد شکل گیری شبکه ای طولانی، نازک و درهم آمیخته مشابه تارعنکبوت خواهید بود. همچنین این خزه به عنوان مکان مناسب جهت تخم گذاری گونه های مختلف ماهیان استفاده می شود. بچه ماهی های گونه های زنده زا با استفاده از خزه جاوا خودشان را از دید والدین گرسنه شان محافظت می کنند. خزه جاوا به شکل ساقه هایی با شاخه های نامنظم و بی قاعده است که این شاخه ها توسط ردیف هایی از برگ های بیضی شکل به شکل متراکم پوشانده شده است. خزه جاوا بیشتر در قسمت های جلو آکواریوم کار شده و سطح شن و یا سنگ را به طور کامل می پوشاند. از نیازمندی های خزه جاوا می توان کیفیت آب بالا به همراه کودهی منظم را نام برد. از مشکلات این خزه می توان به جلبک زدگی اشاره نمود زیرا امکان جدا کردن جلبک از خزه وجود ندارد لذا باید کلا خزه را از تانک خارج نمود. به منظور پیشگیری از جلبک زدگی تعویض مرتب آب و کم نگه داشتن سطح نیترات و فسفات توصیه می شود.

 

 

 

 

·         بومی جنوب شرق آسیا

·         حداکثر ارتفاع 10 سانتی متر

·         سرعت رشد متوسط

·         سطح نگهداری آسان

·         نور و دی اکسید کربن کم

·         دما 28-15 درجه سانتی گراد

·         pH 5.5-8

·         GH و KH تطبیق پذیر


خزه فونیکس: خزه فونیکس بومی آمریکا است ولی بسیاری از گونه های آن حتی در استرالیا هم رشد می نمایند. خزه فونیکس بیشتر در آب های راکد و آرام رشد می کند. این خزه را می توان به تمامی المان ها مانند سنگ، چوب و تنه چسباند. خزه فونیکس به حمل و نقل حساس است و معمولاً پس از قرارگیری در تانک جدید برگ ها کمی شل شده، ریزش داشته و رنگ سبز تیره به خود می گیرند. به دلیل ظرافت زیاد برگ های خزه فونیکس چسباندن این خزه به هارداسکیپ تا حدودی پیچیده و سخت است. خزه را به شکل نازک و یکنواخت در طول هارداسکیپ به شکلی که فواصل زیادی بین آنها شکل نگیرد، با استفاده از نخ های پنبه ای تیره پخش نمایید. توجه داشته باشید که رشد خزه فونیکس کم است لذا اگر فواصل بین گیاه زیاد باشد زمان نسبتاً طولانی برای پوشاندن سطح لازم است. به سبب سرعت رشد اندک معمولاً نیازی به هرس در این خزه مشاهده نمی شود. برای رشد این خزه به شدت نور بالا نیاز داشته ولی استفاده از سطوح بالای دی اکسید کربن الزامی ندارد. مطابق تجربه تیم سرزمین سبز این خزه در مواجه با غلظت بالای کودهای مایع حاوی کربن (مانند اکسل سیچم) واکنش بدی نشان می دهد و هنگام مبارزه با جلبک اکثراً از بین رفته یا بسیار ضعیف می گردد.

 

 

 

 

·         بومی آمریکا

·         حداکثر ارتفاع 5 سانتی متر

·         سرعت رشد کم

·         سطح نگهداری متوسط

·         نور و دی اکسید کربن متوسط

·         دما 22-28 درجه سانتی گراد

·         pH 5-7.5

·         GH 0-6 درجه

·         KH 3-8 درجه


خزه کریسمس: خزه کریسمس بومی برزیل است که اولین بار توسط طراحان ژاپنی در آکواریوم های گیاهی بکار گرفته شد. نام این خزه برگرفته از سبک رشد این گیاه است. خزه کریسمس یکی از پرطرف دارترین خزه ها است که دارای تراکم بالا، رنگ سبز درخشان، نحوه رشد به شکل پرمانند و بی قاعده است. طبیعت رونده و شکل پرحجم این خزه بر روی سنگ و چوب منظره ای چشم نواز برایتان ایجاد می کند. با توجه به رویه رشد بالای این خزه استفاده از آن بیشتر در شکاف سنگ ها توصیه می شود تا بطور نامنظم در آکواریوم پخش گردد. پیشنهاد ما عدم استفاده از این خزه بر روی چوب بخصوص در سبک های طبیعی است. نیازهای خزه کریسمس نور خوب و هرس منظم است. از دیگر نیازمندی های این خزه نسبت به دیگر خزه ها می توان به دی اکسید کربن و کود مایع اشاره نمود.

 

 

 

 

·         بومی برزیل

·         حداکثر ارتفاع 5 سانتی متر

·         سرعت رشد کم

·         سطح نگهداری آسان

·         نور متوسط و دی اکسید کربن کم

·         دما 28-20 درجه سانتی گراد

·         pH 5.5-8

·         GH و KH تطبیق پذیر


خزه ریکسیا: خزه ریکسیا خزه ای شناور با ارتفاع حداکثر 5 سانتی متر است. دلیل شهرت این خزه استفاده زیاد تاکاشی آمانو از این خزه در آکواریوم های گیاهی است. می توان خزه ریکسیا را توسط نخ ماهیگیری به سنگ ها بسته (خانواده گیاهان غافی برعکس خزه ها به هارداسکیپ نمی چسبند و تمایل دارند شناور شوند) تا بر روی بستر قرار گرفته و شاخه ها به سمت سطوح جانبی رشد نمایند. بهترین حالت رشد این خزه با افزودن مقادیر مناسب دی اکسید کربن بدست آمده و تحت این شرایط می توانید حباب های کوچک فتوسنتز را که از نوک ریسه ها خارج می شود مشاهده نمایید. اگر این خزه را بر روی بستر قرار دهید نیاز به نور بالایی دارد. در غیر این صورت به نور متوسط نیاز داشته و محل مناسبی برای محفاظت و پنهان شدن بچه ماهی ها است. مشابه خزه پلیا، خزه ریکسیا در واقع خزه نیست، بلکه از خانواده غافی ها (گیاهان غافی برگ ندارند ولی دارای ریسه یا بدنه گیاهی هستند) است.  در واقع این نوع گیاهان فاقد قسمت های سازمان یافته مانند ریشه، ساقه یا برگ هستند. تکثیر این دسته از گیاهان توسط توالی تقسیم ریسه انجام می شود و وجه تمایز این نوع تقسیم شکل شاخ گوزنی این نوع گیاهان است.

 

 

 

 

·         بومی همجای جهان

·         حداکثر ارتفاع 5 سانتی متر

·         سرعت رشد متوسط

·         سطح نگهداری متوسط

·         نور متوسط و دی اکسید کربن متوسط

·         دما 30-15 درجه سانتی گراد

·         pH 6-7

·         GH و KH تطبیق پذیر


خزه ریکاردیا یا مینی پلیا: خزه ریکاردیا یا پلیا بومی شرق آسیا است و در کشورهای چین، ژاپن و هند یافت می شود. خزه ریکاردیا گیاهی غافی (گیاهان غافی برگ ندارند ولی دارای ریسه یا بدنه گیاهی هستند)، کوچک و بدون گل است. خزه ریکاردیا گیاه بسیار جذاب برای افزودن به تانک های گیاهی است ولی نحوه کارکردش مشابه دیگر خزه ها نیست. این خزه در واقع گیاهی شناور است که با رشد و بزرگ شدنش به طور طبیعی در آب فرو می رود. توصیه تیم سرزمین سبز بستن خزه ریکاردیا توسط نخ ماهگیری به سنگ و یا چسباندنش به تکه های چوب است در غیر این صورت اگه به شکل شناور رهایش نمایید، باعث ایجاد دردسر برایتان می شود. رشد این گیاه تقریباً دشوار بوده و برای نگهداری از این خزه نیاز به شدت نور و دی اکسید کربن  بالایی دارید. این گیاه از طریق تقسیم تکثیر می شود. خزه ریکاردیا معروف ترین فضا برای پنهان شدن میگوها است. ظاهر این خزه شبیه جاوا است، فقط تقریباً آراسته تر است.

 

 

 

 

·         بومی شرق آسیا (استرالیا)

·         حداکثر ارتفاع 5 سانتی متر

·         سرعت رشد کم

·         سطح نگهداری دشوار

·         نور زیاد و دی اکسید کربن متوسط

·         دما 30-14 درجه سانتی گراد

·         pH 5-8

·         GH و KH تطبیق پذیر


خزه فلیم (آتشین): خزه فلیم بومی آسیا است که عنوان این خزه برگرفته از نحوه رشد این خزه است که به صورت عمودی و به شکل شعله سبز رنگ است که تداعی کننده شکل شعله آتش است. بهترین و زیباترین حالت بکارگیری خزه فلیم بستن دسته های کوچک این خزه به ریشه درختان یا تکه های است. نرخ رشد این خزه کم بوده (حداکثر ارتفاع بین 10-3 سانتی متر) و نیاز به نور و دی اکسید کربن کمی دارد.

 

 

 

 

·         بومی آسیا

·         حداکثر ارتفاع 10 سانتی متر

·         سرعت رشد کم

·         سطح نگهداری متوسط

·         نور و دی اکسید کربن کم

·         دما 32-21 درجه سانتی گراد

·         pH 6-7.5

·         GH و KH تطبیق پذیر


خزه ویلو: خزه ویلو رنگ سبز سیری دارد که در ادامه با رشد بیشتر رنگ نوک راس ها به شکل سبز روشن با طراوت درآمده لذا زیباتر به نظر می رسد. نام خزه ویلو از شباهتش به درخت گوزن وحشی نشات می گیرد. دماهای پایین برای این خزه مناسب تر بوده و رشد و مراقبت از این خزه بسیار آسان است. نرخ رشد این خزه نیز کم بوده (حداکثر ارتفاع بین 10-5 سانتی متر) و نیاز به نور و دی اکسید کربن کمی دارد. خزه ویلو مناسب تانک های نانو است. با افزایش شدت نور رنگ این خزه تا حدودی روشن تر شده ولی دقت داشته باشید که با افزایش دما ناشی از استفاده از لامپ های پربازده این خزه به رنگ قهوه ای در می آید. با توجه به طبیعی سردسیر این خزه دمای بالای آب منجر به خشک شدن خزه ویلو می شود. همچنین از کودهای حاوی کربن مانند اکسل سیچم برای تانک های حاوی این خزه نباید استفاده شود.

 

 

 

 

·         بومی آسیا

·         حداکثر ارتفاع 10 سانتی متر

·         سرعت رشد زیاد

·         سطح نگهداری آسان

·         نور و دی اکسید کربن کم

·         دما 24-18 درجه سانتی گراد

·         pH 6-8

·         GH 0-6 درجه

·         KH 0-10 درجه


خزه ویپینگ (گریان): خزه ویپینگ بومی کشور چین است. شاخه های آن به رنگ سبز روشن و شبیه به قطره چکان است، و به شکل گریستن به نظر می رسد، به این ترتیب نام آن برگفته از این شباهت است. بهترین حالت بکارگیری خزه ویپینگ به دلیل الگوی رشد رو به پایینش اتصال این خزه به ریشه ها و تکه های چوب است. با کمترین نیازها خزه ویپینگ به سرعت رشد می کند لذا هرس نمودن مداوم این خزه الزامی است.

 

 

 

 

·         بومی آسیا (چین)

·         حداکثر ارتفاع 5 سانتی متر

·         سرعت رشد متوسط

·         سطح نگهداری آسان

·         نور متوسط و دی اکسید کربن کم

·         دما 32-21 درجه سانتی گراد

·         pH 6-7.5

·         GH 3-10 درجه 

·         KH 0-10 درجه